Με τη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και φορέων πραγματοποιήθηκε η ημερίδα «Δημογραφικό & Αναγέννηση της Ορεινής Υπαίθρου» – Οι παρεμβάσεις των δημάρχων Θέρμου και Αγρινίου
Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για το δημογραφικό και το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου βρέθηκε σήμερα, Κυριακή 26 Σεπτεμβρίου 2026, το Θέρμο, όπου πραγματοποιήθηκε η ημερίδα «Δημογραφικό & Αναγέννηση της Ορεινής Υπαίθρου».
Η αίθουσα του Δημαρχείου Θέρμου φιλοξένησε μια ουσιαστική συζήτηση για ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια των στατιστικών δεδομένων και αφορά άμεσα το μέλλον των τοπικών κοινωνιών: πώς θα παραμείνουν ζωντανά τα χωριά και οι ορεινές περιοχές και πώς οι νέοι άνθρωποι θα μπορούν να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.
Η δημογραφική συρρίκνωση, η ερήμωση της υπαίθρου, οι περιφερειακές ανισότητες, η στήριξη της οικογένειας και των νέων, αλλά και οι αναπτυξιακές δυνατότητες των ορεινών περιοχών βρέθηκαν στο επίκεντρο των εργασιών.
Μια ημερίδα με τη συνεργασία Αυτοδιοίκησης και φορέων
Την ημερίδα διοργάνωσαν ο Σύλλογος Πολυτέκνων Αγρινίου και Περιχώρων, ο Σύλλογος Πολυτέκνων Θέρμου, ο Δήμος Θέρμου και ο Δήμος Αγρινίου, με συνδιοργανωτές την ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας και την ΚΕΔΕ.
Στην έναρξη απηύθυναν χαιρετισμούς ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολυτέκνων Θέρμου Χρήστος Ζαγορίτης, ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολυτέκνων Αγρινίου και Περιχώρων Βασίλειος Καπέρδας, ο δήμαρχος Θέρμου Σπύρος Κωνσταντάρας, ο δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου, καθώς και εκπρόσωποι της ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας και της ΚΕΔΕ.
Η παρουσία εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και ανθρώπων που δραστηριοποιούνται παραγωγικά στην ύπαιθρο έδωσε στην ημερίδα έναν ιδιαίτερα πρακτικό χαρακτήρα, καθώς η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην αποτύπωση του προβλήματος, αλλά επεκτάθηκε στις δυνατότητες και στις προϋποθέσεις για την αναζωογόνηση των ορεινών περιοχών.
Σπύρος Κωνσταντάρας: «Η ορεινή Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αποκτήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο»
Ιδιαίτερη έμφαση στη δυνατότητα της ορεινής Ελλάδας να ανακτήσει έναν ισχυρό αναπτυξιακό ρόλο έδωσε ο δήμαρχος Θέρμου Σπύρος Κωνσταντάρας.
Στο μήνυμα που αναδείχθηκε από τη σημερινή συνάντηση, ο δήμαρχος Θέρμου υπογράμμισε ότι το δημογραφικό δεν είναι απλώς ένα ζήτημα αριθμών. Είναι ένα ζήτημα που αφορά τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών, το μέλλον των χωριών και των ορεινών περιοχών, την εργασία, την οικογένεια και την παραγωγή.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη οι νέοι άνθρωποι να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν να παραμείνουν στον τόπο τους και να δημιουργούν εκεί το μέλλον τους.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με το μήνυμα του δημάρχου, είναι να υπάρξουν σχέδιο, συνεργασία, στοχευμένες πολιτικές και ουσιαστική στήριξη των νέων και των οικογενειών.
Όπως αναδείχθηκε, η ελληνική ύπαιθρος διαθέτει δυνατότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν, αρκεί η συζήτηση να περάσει από τη διαπίστωση του προβλήματος στη διαμόρφωση συγκεκριμένων πολιτικών και πρωτοβουλιών.
Ο κ. Κωνσταντάρας έδωσε ιδιαίτερη σημασία και στη συνεργασία των φορέων, επισημαίνοντας ότι η ημερίδα απέδειξε πως υπάρχει διάθεση για διάλογο και κοινή δράση.
Στόχος είναι το μήνυμα αυτό να μετατραπεί σε συγκεκριμένες πολιτικές και πρωτοβουλίες, ώστε η ορεινή Ελλάδα να αποκτήσει ξανά ζωή, προοπτική και μέλλον.
Γιώργος Παπαναστασίου: «Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με οριζόντιες και ίδιες πολιτικές για όλους»
Στη δική του παρέμβαση, ο δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου στάθηκε στην ανάγκη οι πολιτικές για το δημογραφικό να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
«Στη σημερινή επιστημονική συζήτηση για το δημογραφικό μιλήσαμε για μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με οριζόντιες και ίδιες πολιτικές για όλους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο δήμαρχος Αγρινίου αναφέρθηκε στη σημασία μιας place-based προσέγγισης, δηλαδή πολιτικών που ξεκινούν από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τις ανάγκες αλλά και τις δυνατότητες κάθε τόπου.
Όπως σημείωσε, για την Αυτοδιοίκηση αυτό σημαίνει:
«τεκμηριωμένο σχεδιασμό, συνεργασία και μακροπρόθεσμη στόχευση».
H ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΩΣΤΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
«Δημογραφικό και αναγέννηση της ορεινής υπαίθρου»
Κυρίες και κύριοι,
φίλες και φίλοι,
Η σημερινή συζήτηση αφορά ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το μέλλον του τόπου μας:
το δημογραφικό και την αναγέννηση της ορεινής υπαίθρου.
Και θα ήθελα να ξεκινήσω από μια διαπίστωση που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
Η Αιτωλοακαρνανία έχασε, σύμφωνα με την Απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ, περίπου 9% του πληθυσμού της μέσα σε μία δεκαετία.
Και στον Δήμο Θέρμου η μείωση ήταν ακόμη μεγαλύτερη: από 8.242 κατοίκους το 2011, στους 5.742 το 2021. Δηλαδή, περίπου ένας στους τρεις κατοίκους δεν καταγράφηκε πλέον στον μόνιμο πληθυσμό.
Αυτοί όμως δεν είναι απλώς αριθμοί.
Είναι νέοι άνθρωποι που έφυγαν για σπουδές και εργασία.
Είναι οικογένειες που αναζήτησαν καλύτερες ευκαιρίες αλλού.
Είναι σπίτια που έκλεισαν.
Είναι σχολεία και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν μικρότερη ζήτηση.
Και είναι ένας τόπος που γερνά.
Την ίδια στιγμή, το πρόβλημα είναι πανελλαδικό. Το 2024 η Ελλάδα είχε 68.467 γεννήσεις και 126.916 θανάτους, δηλαδή φυσική μείωση του πληθυσμού κατά περίπου 58.500 ανθρώπους σε έναν μόνο χρόνο.
Γι’ αυτό πρέπει να καταλάβουμε κάτι:
Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ζήτημα γεννήσεων. Είναι ζήτημα ζωής στον τόπο.
Είναι ζήτημα εργασίας.
Είναι ζήτημα κατοικίας.
Είναι ζήτημα σχολείου και υγείας.
Είναι ζήτημα δρόμων και ψηφιακών υποδομών.
Είναι ζήτημα παραγωγής και εισοδήματος.
Και κυρίως, είναι ζήτημα προοπτικής για τον νέο άνθρωπο.
Γι’ αυτό χρειάζεται να περάσουμε από τη λογική της συγκράτησης στη λογική της αναγέννησης.
Και προτείνω να δουλέψουμε πάνω σε δέκα συγκεκριμένους άξονες:
Πρώτον, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δημογραφικής αναγέννησης της ορεινής Αιτωλοακαρνανίας.
Δεύτερον, κίνητρα εγκατάστασης νέων οικογενειών.
Τρίτον, αξιοποίηση των κλειστών κατοικιών για νέους ανθρώπους.
Τέταρτον, γρήγορο και αξιόπιστο διαδίκτυο και δυνατότητες τηλεργασίας.
Πέμπτον, στήριξη της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, με μεταποίηση και τυποποίηση στον τόπο μας.
Έκτον, ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού και των τεσσάρων εποχών.
Έβδομον, διασφάλιση βασικών υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής φροντίδας.
Όγδοον, ένα οργανωμένο πρόγραμμα επανασύνδεσης και επιστροφής των νέων Αιτωλοακαρνάνων.
Ένατον, ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας και των τοπικών συνεργασιών.
Και δέκατον, έναν ετήσιο δείκτη δημογραφικής αναγέννησης, ώστε να μετράμε συγκεκριμένα αποτελέσματα: πόσοι νέοι ήρθαν, πόσες οικογένειες εγκαταστάθηκαν, πόσες επιχειρήσεις δημιουργήθηκαν και πόσες θέσεις εργασίας προέκυψαν.
Κυρίες και κύριοι,
η ορεινή Αιτωλοακαρνανία δεν χρειάζεται μια πολιτική λύπησης.
Χρειάζεται πολιτική προοπτικής.
Δεν θέλουμε απλώς να μην ερημώσει η ορεινή ύπαιθρος.
Θέλουμε να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε οι άνθρωποι να επιλέγουν να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν σε αυτήν.
Αυτό είναι για μένα η πραγματική δημογραφική αναγέννηση.
Να κάνουμε τον τόπο μας όχι απλώς έναν τόπο που θυμόμαστε, αλλά έναν τόπο στον οποίο μπορούμε να επιστρέψουμε, να δημιουργήσουμε και να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας.
Σας ευχαριστώ θερμά.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρχει γνώση των δημογραφικών τάσεων, επένδυση στις τοπικές δυνατότητες, ενίσχυση των υποδομών και των υπηρεσιών και, κυρίως, δημιουργία πραγματικών προϋποθέσεων ώστε οι άνθρωποι να μπορούν «να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους».
Ο κ. Παπαναστασίου συνεχάρη τους Συλλόγους Πολυτέκνων για την πρωτοβουλία και τη σταθερή συμβολή τους στη δημόσια συζήτηση, ενώ αναφέρθηκε με θερμά λόγια και στον δήμαρχο Θέρμου για τη φιλοξενία και τη συμβολή του στη δημιουργία ενός ουσιαστικού χώρου διαλόγου.
Από το δημογραφικό πρόβλημα στην αναγέννηση της υπαίθρου
Οι εισηγήσεις της ημερίδας ανέδειξαν διαφορετικές πλευρές του ίδιου προβλήματος.
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών και ιδρυτικό μέλος του ΙΔΕΜ Βασίλης Παππάς παρουσίασε το δημογραφικό τοπίο της Ελλάδας, εστιάζοντας στις δημογραφικές εξελίξεις και στις περιφερειακές και ενδοπεριφερειακές ανισότητες.
Ο καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών του Πανεπιστημίου Πατρών Δημήτριος Σκούρας ανέπτυξε το ζήτημα της ορεινής υπαίθρου ως πυλώνα ανάπτυξης, με έμφαση στο «δικαίωμα να μείνεις» και στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τους νέους, τις οικογένειες και το μέλλον της υπαίθρου.
Ο δρ. Δημήτριος Σταμούλης, εμπειρογνώμων Δημογραφικής Πολιτικής και αντιπρόεδρος της ΑΣΠΕ, μίλησε για τη δημογραφική πολιτική και την ανάγκη αντιμετώπισης της ερήμωσης της υπαίθρου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η παρουσία των Σταύρου και Δημήτρη Αλεξάκη, 5ης γενιάς προβατοτρόφων και ιδρυτών της επιχείρησης Οικογένειας Αλεξάκη, οι οποίοι μετέφεραν στην ημερίδα την εμπειρία τους από την παραγωγή, την παράδοση και την επιχειρηματικότητα στην ελληνική ύπαιθρο.
Το «δικαίωμα να μείνεις» γίνεται ζητούμενο για τη νέα γενιά
Ένα από τα βασικά μηνύματα της ημερίδας ήταν ότι η παραμονή των νέων στην ελληνική ύπαιθρο δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη.
Για να παραμείνει ένας νέος άνθρωπος στον τόπο του χρειάζονται εργασία, εισόδημα, πρόσβαση σε υπηρεσίες, υποδομές, εκπαίδευση, υγεία, δυνατότητες επιχειρηματικής δραστηριότητας και ένα περιβάλλον που επιτρέπει τη δημιουργία οικογένειας και την ποιότητα ζωής.
Και ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται η ουσία της συζήτησης για την αναγέννηση της ορεινής υπαίθρου.
Δεν πρόκειται μόνο για την αντιστροφή μιας πληθυσμιακής τάσης. Πρόκειται για το αν οι ορεινές περιοχές θα διαθέτουν τις προϋποθέσεις ώστε να παραμείνουν ζωντανές, παραγωγικές και ελκυστικές για τις επόμενες γενιές.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η ημερίδα στο Θέρμο ολοκληρώθηκε με ανοιχτή συζήτηση και διάλογο με το κοινό, δίνοντας τη δυνατότητα για ερωτήσεις, παρεμβάσεις και ανταλλαγή απόψεων με τους εισηγητές.
Το επόμενο μεγάλο ζητούμενο είναι η συζήτηση αυτή να αποκτήσει συνέχεια και να συνδεθεί με συγκεκριμένες προτάσεις, συνεργασίες και πολιτικές.
Για τους ανθρώπους της Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών, το δημογραφικό αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα: από τη λειτουργία των σχολείων και των υπηρεσιών έως την τοπική οικονομία, την παραγωγή, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή.
Το Θέρμο έγινε σήμερα σημείο αναφοράς μιας συζήτησης που αφορά ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια.
Το ερώτημα που τέθηκε δεν είναι μόνο πόσοι άνθρωποι θα ζουν στην ύπαιθρο τα επόμενα χρόνια. Είναι αν οι νέοι θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τον τόπο τους, να εργαστούν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να χτίσουν εκεί το μέλλον τους.
