Στη Λάρισα, από το βήμα του προσυνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας, σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε κάτι που μέχρι σήμερα καμία κυβέρνηση δεν τολμούσε να πει τόσο απροκάλυπτα: έβαλε ξανά την εκτροπή του Αχελώου σε τροχιά υλοποίησης. Μπορεί να την ονόμασε «μερική μεταφορά υδάτων», όμως η ουσία δεν αλλάζει. Όταν μιλάς για μεταφορά 250 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού από τη Δυτική Ελλάδα προς τη Θεσσαλία, δεν πρόκειται για μια τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για την επαναφορά ενός σχεδίου δεκαετιών που έχει απορριφθεί επανειλημμένα, τόσο κοινωνικά όσο και δικαστικά.
Η λέξη «μερική» μοιάζει περισσότερο με πολιτικό καμουφλάζ παρά με πραγματική διαφοροποίηση του σχεδίου. Διότι το βασικό ερώτημα παραμένει: από τη στιγμή που ανοίγει η πόρτα της μεταφοράς υδάτων, ποιος εγγυάται ότι η «μερική» εκτροπή δεν θα γίνει πλήρης; Η ιστορία του έργου δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Κάθε φορά που επανέρχεται στο προσκήνιο, παρουσιάζεται ως περιορισμένη λύση και σταδιακά επεκτείνεται.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι στην επιχειρηματολογία επανεμφανίζεται το φράγμα της Μεσοχώρας. Μέχρι σήμερα η κυβέρνηση υποστήριζε ότι πρόκειται για καθαρά υδροηλεκτρικό έργο, χωρίς καμία σχέση με την εκτροπή του Αχελώου. Τώρα, όμως, το έργο εντάσσεται ευθέως στη συνολική λογική της μεταφοράς υδάτων. Με άλλα λόγια, αυτό που για χρόνια παρουσιαζόταν ως «ανεξάρτητο ενεργειακό έργο», επανέρχεται ως κομμάτι του ίδιου παλιού σχεδίου.
Η επιλογή της χρονικής συγκυρίας επίσης δεν είναι τυχαία. Η δήλωση γίνεται λίγες εβδομάδες πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση του Συμβουλίου της Επικρατείας την 1η Απριλίου, μετά την προσφυγή της Συντονιστικής Επιτροπής των Αιτωλοακαρνάνων. Όταν ένας πρωθυπουργός προεξοφλεί ουσιαστικά την εξέλιξη μιας δικαστικής διαδικασίας και ταυτόχρονα ανακοινώνει την πολιτική επανεκκίνηση του έργου, δημιουργείται εύλογα η εντύπωση ότι η απόφαση θεωρείται ήδη δεδομένη.
Το επιχείρημα ότι «λείπουν 450 εκατομμύρια κυβικά νερού στη Θεσσαλία» ακούγεται απλό, αλλά κρύβει μια τεράστια συζήτηση που αποφεύγεται συστηματικά: γιατί λείπει αυτό το νερό; Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στη δομή της αγροτικής παραγωγής, στις υδροβόρες καλλιέργειες, στην ανεξέλεγκτη άντληση υπόγειων υδάτων και στην απουσία ολοκληρωμένης διαχείρισης. Αντί να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για αλλαγή μοντέλου, επανέρχεται η εύκολη –και ακριβή– λύση της εκτροπής ενός ολόκληρου ποταμού.
Η ιστορία του Αχελώου είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ελληνικού «μεγάλου έργου» που επιβιώνει πολιτικά επί δεκαετίες, παρά τις αλλεπάλληλες ακυρώσεις και τα τεράστια κόστη. Από τη δεκαετία του ’60 μέχρι σήμερα, το σχέδιο αλλάζει μορφή, όνομα και επιχειρήματα, αλλά ο πυρήνας του παραμένει ο ίδιος: η μεταφορά νερού από μια περιοχή σε μια άλλη, χωρίς να αντιμετωπίζονται οι πραγματικές αιτίες του προβλήματος.
Αν κάτι έγινε σαφές στη Λάρισα, είναι ότι η εκτροπή του Αχελώου επιστρέφει στο κέντρο της πολιτικής ατζέντας. Όχι ως τεχνικό ζήτημα, αλλά ως στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης. Και αυτή τη φορά, δεν παρουσιάζεται ως υπόθεση του μέλλοντος, αλλά ως έργο που «μπαίνει επιτέλους ξανά μπροστά».
Το ερώτημα είναι αν η κοινωνία είναι διατεθειμένη να ξαναζήσει την ίδια ιστορία.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΣΟΜΠΟΣ
