Η επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Άγιο Όρος στάθηκε αφορμή για έναν ακόμη κύκλο σχολίων σχετικά με τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Το γεγονός ότι ο ίδιος έχει δηλώσει άθεος χρησιμοποιήθηκε από ορισμένους ως αφετηρία για ειρωνείες και αμφισβήτηση της παρουσίας του στο Περιβόλι της Παναγίας.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι απλούστερο: ποιος αποφασίζει ποιος δικαιούται να επισκέπτεται έναν ιερό τόπο;
Χρειάζεται να είναι κάποιος πιστός; Να εκκλησιάζεται; Να γνωρίζει τη θεολογία; Να αποδεικνύει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις πριν περάσει την πύλη μιας μονής;
Αν ισχύει αυτή η λογική, τότε σύντομα θα χρειαστούμε και πιστοποιητικό θρησκευτικών φρονημάτων.
Το Άγιο Όρος είναι πρωτίστως τόπος ορθόδοξης πνευματικότητας, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα έναν χώρο με τεράστια ιστορική και πολιτιστική σημασία. Η επίσκεψη ενός ανθρώπου που δεν πιστεύει δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα του τόπου ούτε προσβάλλει αυτομάτως την πίστη εκείνων που ζουν και προσεύχονται εκεί.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη διάσταση που αξίζει να επισημανθεί.
Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να επιβάλλει την αυθαίρετη ερμηνεία ότι μια τέτοια επίσκεψη αποτελεί προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης του θρησκευτικού συναισθήματος των Ελλήνων. Το να επισκέπτεται ένας πολιτικός έναν τόπο με ιδιαίτερη θρησκευτική και ιστορική σημασία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι επιχειρεί να εμφανιστεί ως πιστός ή να αξιοποιήσει πολιτικά τη θρησκευτική ταυτότητα της κοινωνίας.
Ούτε χρειάζεται να συμφωνεί κανείς πολιτικά με τον Αλέξη Τσίπρα για να αναγνωρίσει αυτή τη διάκριση.
Η πολιτική του πορεία, οι θέσεις του και οι επιλογές του είναι απολύτως θεμιτό να κρίνονται και να σχολιάζονται. Η επίσκεψή του, όμως, στο Άγιο Όρος δεν απαιτεί θρησκευτικό διαβατήριο ούτε πολιτική ερμηνεία κατά παραγγελία.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης.
Όσοι επικαλούνται την Ορθοδοξία για να ειρωνευτούν έναν άνθρωπο επειδή δεν πιστεύει, καλό θα ήταν να αναρωτηθούν αν υπερασπίζονται πράγματι την πίστη ή αν απλώς υπερασπίζονται τη δική τους εικόνα για το ποιος θεωρείται «αρκετά πιστός».
Το Άγιο Όρος είναι τόπος πίστης. Δεν είναι εξεταστικό κέντρο θρησκευτικών φρονημάτων.
Και ασφαλώς δεν είναι χώρος στον οποίο κάποιοι αυτόκλητοι «θεματοφύλακες» θα αποφασίζουν ποιος έχει δικαίωμα να προσέλθει και ποιος όχι.
Τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν ένας άθεος μπορεί να επισκεφθεί το Άγιο Όρος.
Το ζήτημα είναι πολύ πιο ουσιαστικό:
αν έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρούμε πιο προκλητική την επίσκεψη ενός ανθρώπου που δεν πιστεύει, παρά την αλαζονεία εκείνων που πιστεύουν ότι έχουν αποκτήσει το δικαίωμα να κρίνουν την πίστη όλων των υπολοίπων.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΣΟΜΠΟΣ
