Τουριστική προβολή με ραβανί, πορτοκάλια και χορευτικά, αλλά χωρίς στρατηγική για τον τόπο;

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, της ψηφιακής επικοινωνίας και του σύγχρονου τουριστικού marketing, η Αιτωλοακαρνανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την τουριστική της προβολή σαν να βρισκόμαστε σε κάποια άλλη δεκαετία. Και αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα αισθητικής. Είναι πρωτίστως ζήτημα στρατηγικής, αντίληψης και αναπτυξιακού προσανατολισμού.
Η 41η Διεθνής Έκθεση Τουρισμού PHILOXENIA – HOTELIA 2026 στη Θεσσαλονίκη ολοκληρώθηκε, οι ανακοινώσεις των Δήμων Αμφιλοχίας και Αγρινίου δημοσιεύθηκαν και, όπως διαβάζουμε στα σχετικά δελτία Τύπου, η παρουσία τους χαρακτηρίστηκε δυναμική, επιτυχημένη και εξωστρεφής.
Οι δύο Δήμοι φιλοξενήθηκαν στο περίπτερο της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, παρουσιάζοντας στοιχεία της τοπικής παράδοσης, της γαστρονομίας και του πολιτισμού τους.
Στην Αμφιλοχία, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν παραδοσιακά εδέσματα, με τη λαδοριβανή να έχει την τιμητική της, ενώ τα χορευτικά συγκροτήματα πολιτιστικών συλλόγων παρουσίασαν παραδοσιακούς χορούς. Από την πλευρά του Αγρινίου, η προβολή περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, τα πορτοκάλια των Καλυβίων και γαστρονομικά κεράσματα, με την παραδοσιακή εικόνα της προσφοράς τους με οδοντογλυφίδα.
Ασφαλώς, τίποτα το μεμπτό δεν υπάρχει σε όλα αυτά. Η παράδοση είναι πολύτιμη. Τα τοπικά προϊόντα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας ενός τόπου. Οι πολιτιστικοί σύλλογοι επιτελούν σημαντικό έργο και αξίζουν αναγνώρισης και υποστήριξης.
Όμως, ας θέσουμε ένα ερώτημα που μάλλον δεν περίσσεψε στις πανηγυρικές ανακοινώσεις:
Αυτό είναι τελικά το τουριστικό προϊόν της Αιτωλοακαρνανίας; Ένα κομμάτι γλυκό, ένα πορτοκάλι, μερικοί παραδοσιακοί χοροί και μια φωτογραφία από το περίπτερο;
Εάν αυτό είναι το επίπεδο των φιλοδοξιών μας για την τουριστική προβολή ενός νομού με τέτοιο φυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό πλούτο, τότε μάλλον έχουμε χάσει το πραγματικό μέτρο των δυνατοτήτων μας.
Γιατί η Αιτωλοακαρνανία δεν είναι μόνο τα πορτοκάλια των Καλυβίων, ούτε η λαδοριβανή της Μαλεσιάδας. Δεν είναι μόνο τα τοπικά εδέσματα και οι παραδοσιακές φορεσιές. Είναι ένας τόπος που διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα τα οποία πολλές άλλες περιοχές θα επιθυμούσαν να έχουν.
Είναι η λίμνη Τριχωνίδα, η μεγαλύτερη φυσική λίμνη της Ελλάδας. Είναι η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου, ένα μοναδικό οικοσύστημα διεθνούς σημασίας. Είναι ο Αχελώος, οι παραλίες του Ιονίου και του Αμβρακικού, οι ορεινοί όγκοι του Βάλτου, της Ναυπακτίας και του Παναιτωλικού, τα ποτάμια, τα δάση, οι υγρότοποι και οι αμέτρητες φυσικές διαδρομές.
Είναι το αρχαίο θέατρο της Στράτου, το αρχαίο θέατρο της Πλευρώνας, η Καλυδώνα, η Οινιάδα, η αρχαία Αλυζία. Είναι το Μεσολόγγι και η ιστορική του παρακαταθήκη, το Θέρμο και η ιστορία του, τα μνημεία, τα μοναστήρια, τα κάστρα και οι αρχαιολογικοί χώροι που συνθέτουν έναν πολιτιστικό χάρτη τεράστιας αξίας.
Είναι, επίσης, οι άνθρωποί της, η γαστρονομία της, η αλιευτική παράδοση, η ελιά, τα εσπεριδοειδή, τα τυροκομικά προϊόντα, τα ψάρια και τα εκλεκτά προϊόντα της γης και της θάλασσας.
Και όλα αυτά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ενός ολοκληρωμένου τουριστικού προϊόντος τεσσάρων εποχών.
Αλήθεια, πόσο από αυτόν τον πλούτο καταφέραμε να επικοινωνήσουμε στη PHILOXENIA;
Πόσοι επισκέπτες της έκθεσης έμαθαν ότι μπορούν να οργανώσουν ένα ταξίδι στην Αιτωλοακαρνανία για να γνωρίσουν τα αρχαία θέατρά της, να περιηγηθούν στις λίμνες και στους υγροτόπους της, να κάνουν ορεινό τουρισμό, πεζοπορία, ποδηλασία, παρατήρηση πουλιών, να ανακαλύψουν τις παραλίες της και να γνωρίσουν τη γαστρονομική της ταυτότητα;
Πόσοι επαγγελματίες του τουρισμού έφυγαν από το περίπτερο έχοντας στα χέρια τους ολοκληρωμένες προτάσεις ταξιδιωτικών εμπειριών, έτοιμα τουριστικά πακέτα, ψηφιακούς χάρτες, προτεινόμενες διαδρομές και συγκεκριμένες δυνατότητες συνεργασίας;
Και κυρίως: Ποιο ήταν το αποτύπωμα αυτής της συμμετοχής; Πόσες επαφές δημιουργήθηκαν; Πόσες συνεργασίες δρομολογήθηκαν; Ποια είναι η μετρήσιμη προστιθέμενη αξία για την περιοχή;
Γιατί άλλο πράγμα είναι να συμμετέχεις σε μια διεθνή τουριστική έκθεση και άλλο να αξιοποιείς πραγματικά τη συμμετοχή σου για να προσελκύσεις επισκέπτες, να δημιουργήσεις τουριστική ζήτηση και να ενισχύσεις την τοπική οικονομία.
Η εποχή άλλαξε. Η τουριστική προβολή, όμως, φαίνεται να έμεινε πίσω.
Βρισκόμαστε στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, της εικονικής περιήγησης, των ψηφιακών εφαρμογών, των έξυπνων χαρτών, των στοχευμένων διαφημιστικών εκστρατειών και του ψηφιακού storytelling.
Ο σημερινός ταξιδιώτης δεν αναζητά απλώς έναν προορισμό. Αναζητά εμπειρίες. Θέλει να ανακαλύψει έναν τόπο πριν ακόμη τον επισκεφθεί. Θέλει να δει εικόνες υψηλής αισθητικής, να παρακολουθήσει εντυπωσιακά βίντεο, να βρει οργανωμένες διαδρομές, να κλείσει δραστηριότητες, να γνωρίσει τη γαστρονομία και τον πολιτισμό του προορισμού μέσα από ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον.
Θέλει να μπορεί, με το κινητό του τηλέφωνο, να ανακαλύψει την Αιτωλοακαρνανία από άκρη σε άκρη.
Πού είναι, λοιπόν, η ενιαία ψηφιακή τουριστική ταυτότητα του νομού; Πού είναι η σύγχρονη πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει όλα όσα έχει να προσφέρει η περιοχή; Πού είναι οι επαγγελματικά σχεδιασμένες οπτικοακουστικές παραγωγές, οι εντυπωσιακές αεροφωτογραφίες, τα βίντεο υψηλής ανάλυσης, οι διαδραστικοί χάρτες και οι θεματικές τουριστικές διαδρομές;
Πού είναι οι καμπάνιες που θα παρουσιάζουν την Αιτωλοακαρνανία ως έναν προορισμό που αξίζει να επισκεφθεί κανείς την άνοιξη, το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και τον χειμώνα;
Η παράδοση δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η παράδοση χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της σύγχρονης τουριστικής στρατηγικής.
Δεν αρκεί να δείχνουμε στους επισκέπτες τι τρώμε και πώς χορεύουμε. Πρέπει να τους κάνουμε να επιθυμούν να έρθουν στον τόπο μας, να μείνουν, να περιηγηθούν, να ξοδέψουν, να επιστρέψουν και να τον συστήσουν σε άλλους.
Η Αιτωλοακαρνανία χρειάζεται ενιαία στρατηγική και όχι αποσπασματικές παρουσίες.
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ζήτημα.
Η Αιτωλοακαρνανία δεν μπορεί να συνεχίσει να προβάλλεται ως ένα άθροισμα μεμονωμένων δημοτικών πρωτοβουλιών, χωρίς κοινό σχεδιασμό και ενιαία τουριστική αφήγηση.
Κάθε Δήμος έχει τη δική του ταυτότητα, τα δικά του προϊόντα, τις δικές του ιδιαιτερότητες και τις δικές του δυνατότητες. Όμως, ο επισκέπτης δεν αντιλαμβάνεται απαραίτητα τα διοικητικά όρια των Δήμων. Αντιλαμβάνεται έναν γεωγραφικό προορισμό, μια συνολική εμπειρία.
Και αυτό ακριβώς πρέπει να καταλάβουν οι τοπικοί θεσμικοί φορείς.
Χρειάζεται μια σοβαρή πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός Οργανισμού Τουριστικής Προβολής και Ανάδειξης της Αιτωλοακαρνανίας, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και της Αντιπεριφέρειας, των Δήμων, των Επιμελητηρίων, της Ένωσης Ξενοδόχων Αιτωλοακαρνανίας, των επαγγελματικών φορέων, των πολιτιστικών οργανισμών και των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό.
Ο αντιπεριφερειάρχης Αιτωλοακαρνανίας κ. Μαυρομάτης, και η Περιφέρεια οφείλουν να έχουν ουσιαστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Όχι απλώς ως φορείς που διαθέτουν ένα περίπτερο σε μια έκθεση, αλλά ως συντονιστές μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής που θα ενώσει τις δυνάμεις της περιοχής.
Ένας τέτοιος οργανισμός θα πρέπει να διαθέτει επαγγελματική στελέχωση, συγκεκριμένο προϋπολογισμό, επιστημονική υποστήριξη, συνεργασίες με την τουριστική αγορά και μετρήσιμους στόχους.
Να αναλάβει τη δημιουργία ενιαίας τουριστικής ταυτότητας (destination branding), την παραγωγή σύγχρονου προωθητικού υλικού, την ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας, την προβολή σε διεθνείς αγορές, τη συμμετοχή σε τουριστικές εκθέσεις με συγκεκριμένο σχέδιο δράσης και τη δικτύωση με ταξιδιωτικούς πράκτορες, tour operators και επαγγελματίες του τουρισμού.
Να δημιουργήσει θεματικά τουριστικά προϊόντα: πολιτιστικές διαδρομές, περιηγήσεις στα αρχαία θέατρα, οικοτουριστικές εμπειρίες, γαστρονομικές διαδρομές, θρησκευτικό τουρισμό, αθλητικό τουρισμό, περιπατητικές και ποδηλατικές διαδρομές, δραστηριότητες στις λίμνες και στους υγροτόπους.
Να συνδέσει το Μεσολόγγι με το Αγρίνιο, την Αμφιλοχία με τον Βάλτο, τη Ναυπακτία με την Τριχωνίδα και τις ακτές με την ενδοχώρα.
Να αναδείξει, με άλλα λόγια, την Αιτωλοακαρνανία ως έναν ενιαίο προορισμό, με πολλές διαφορετικές εμπειρίες και όχι ως μια περιοχή που κάθε τόσο ανακαλύπτει την τουριστική της ταυτότητα μέσα από ένα διαφορετικό δελτίο Τύπου.
Από τις φωτογραφίες των εκθέσεων στην πραγματική τουριστική ανάπτυξη.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Η συμμετοχή σε μια έκθεση, η φωτογράφιση των εκπροσώπων, η παρουσίαση τοπικών εδεσμάτων και οι ανακοινώσεις περί «δυναμικής παρουσίας» δεν συνιστούν από μόνες τους τουριστική πολιτική.
Είναι μια δραστηριότητα προβολής. Και μάλιστα μια δραστηριότητα που πρέπει να αξιολογείται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα και τα αποτελέσματά της.
Η Αιτωλοακαρνανία δεν έχει ανάγκη από περισσότερες φωτογραφίες σε περίπτερα εκθέσεων. Έχει ανάγκη από ένα σχέδιο που θα μετατρέψει τον φυσικό και πολιτιστικό της πλούτο σε πραγματική επισκεψιμότητα, εισόδημα και νέες θέσεις εργασίας.
Έχει ανάγκη από εξωστρέφεια με περιεχόμενο, συνεργασίες με προοπτική και σύγχρονα εργαλεία επικοινωνίας.
Κανείς δεν υποτιμά το ραβανί, τα πορτοκάλια, τη λαδοριβανή ή τους παραδοσιακούς χορούς. Είναι κομμάτια της ψυχής αυτού του τόπου. Αλλά η Αιτωλοακαρνανία δεν μπορεί να περιορίζεται στην εικόνα ενός τραπεζιού με κεράσματα και μιας πολιτιστικής εκδήλωσης.
Είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτό. Είναι ένας τόπος ευλογημένος από τη φύση και την ιστορία, που εξακολουθεί να αναζητά τον τρόπο να μετατρέψει τον πλούτο του σε αναπτυξιακή δύναμη.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να εντυπωσιάσουμε για λίγα λεπτά τους επισκέπτες μιας τουριστικής έκθεσης. Είναι να κάνουμε την Αιτωλοακαρνανία προορισμό που θα θέλουν να επισκεφθούν χιλιάδες άνθρωποι, δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Και αυτό δεν θα το πετύχουμε με περισσότερα δελτία Τύπου που θα πανηγυρίζουν για τη «δυναμική παρουσία» μας.
Θα το πετύχουμε όταν αποκτήσουμε επιτέλους σχέδιο, συνεργασία, επαγγελματισμό και μια κοινή αντίληψη για το μέλλον αυτού του τόπου.
Γιατί η Αιτωλοακαρνανία έχει όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για να πρωταγωνιστήσει στον τουριστικό χάρτη της χώρας.
Αυτό που ακόμη αναζητά είναι εκείνοι που θα τα ενώσουν, θα τα οργανώσουν και θα τα αναδείξουν όπως πραγματικά τους αξίζει.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΣΟΜΠΟΣ