Η αποδυνάμωση της πανεπιστημιακής παρουσίας στην Αιτωλοακαρνανία δεν είναι παρεξήγηση, ούτε ατύχημα. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών και συγκεκριμένων παραλείψεων. Και όσο αυτό δεν λέγεται καθαρά, η περιοχή θα συνεχίσει να πληρώνει το κόστος μιας πολιτικής που τη θεωρεί διαχρονικά «δεύτερης ταχύτητας».
Το Πανεπιστήμιο Πατρών δεν μπορεί να αποποιείται τις ευθύνες του πίσω από γενικόλογες αναφορές σε αξιολογήσεις, αριθμούς και διοικητικές αναγκαιότητες. Όταν για χρόνια επιλέγει να ενισχύει το κεντρικό του μοντέλο και να αφήνει τα περιφερειακά του τμήματα χωρίς στρατηγική, χωρίς προσωπικό και χωρίς προοπτική, τότε δεν μιλάμε για ουδετερότητα — μιλάμε για συνειδητή εγκατάλειψη.
Η Αιτωλοακαρνανία είδε πανεπιστημιακά τμήματα να απαξιώνονται, να αποψιλώνονται και τελικά να χάνονται, χωρίς ποτέ να παρουσιαστεί ένα πειστικό σχέδιο για το τι θα τα αντικαταστήσει. Το αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο: λιγότεροι φοιτητές, λιγότερη έρευνα, λιγότερη ζωή στις πόλεις. Και κυρίως, λιγότερο μέλλον για τους νέους ανθρώπους.
Ας ειπωθεί καθαρά:
χωρίς πανεπιστήμιο δεν υπάρχει περιφερειακή ανάπτυξη. Δεν υπάρχει καινοτομία, δεν υπάρχει παραγωγική ανασυγκρότηση, δεν υπάρχει λόγος να μείνει ή να επιστρέψει η νέα γενιά. Η αποψίλωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι βαθιά πολιτική πράξη — όχι τεχνοκρατική αναγκαιότητα.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι μόνο όσα έγιναν, αλλά όσα δεν έγιναν. Το Πανεπιστήμιο Πατρών δεν διεκδίκησε. Δεν συγκρούστηκε. Δεν ανέδειξε την ανάγκη ισόρροπης ανάπτυξης του ακαδημαϊκού του χώρου. Λειτούργησε περισσότερο ως διαχειριστής συρρίκνωσης, παρά ως φορέας οράματος.
Φυσικά, ευθύνες υπάρχουν και σε τοπικό επίπεδο. Η αυτοδιοίκηση και οι θεσμοί της περιοχής δεν συγκρότησαν ποτέ ένα σταθερό, ενιαίο και αδιαπραγμάτευτο μέτωπο διεκδίκησης. Όμως αυτό δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για ένα πανεπιστήμιο που όφειλε — και οφείλει — να υπηρετεί τον δημόσιο χαρακτήρα και τον περιφερειακό του ρόλο.
Το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι αν έγιναν λάθη. Είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση να ανατραπεί αυτή η πορεία. Αν το Πανεπιστήμιο Πατρών αντιλαμβάνεται την περιφέρεια ως ισότιμο χώρο ανάπτυξης ή απλώς ως διοικητικό παράρτημα που μπορεί να συρρικνώνεται χωρίς κόστος.
Η Αιτωλοακαρνανία δεν ζητά χάρη. Ζητά στρατηγική, ισοτιμία και ευθύνη. Και μέχρι αυτά να υπάρξουν, οι ευθύνες για την πανεπιστημιακή της υποβάθμιση θα παραμένουν βαριές, συγκεκριμένες και διαχρονικές.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΣΟΜΠΟΣ
