Η ανακοίνωση των μέτρων από την κυβέρνηση την περασμένη Τετάρτη, δεν έκλεισε τη συζήτηση για τα μέτρα στήριξης. Στην ουσία η ανακοινώσεις άνοιξαν αυτόματα τις διαδικασίες για την επόμενη μέρα. Ήδη μεταξύ κυβέρνησης και Βρυξελλών οι διαβουλεύσεις έχουν μετατοπιστεί στο τι απομένει στον κρατικό κορβανά για το επόμενο πακέτο στη ΔΕΘ.
Τα μέτρα στήριξης των 500 εκατ. ευρώ
Το πακέτο των περίπου 500 εκατ. ευρώ λειτούργησε ως πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στην ενεργειακή κρίση, όμως στο παρασκήνιο των αποφάσεων κυριαρχεί η ανησυχία για τη διάρκεια του φαινομένου και για το πόσο μπορεί να αντέξει η οικονομία χωρίς επόμενες παρεμβάσεις.
Οι εκτιμήσεις για καθυστέρηση στην ομαλοποίηση της αγοράς καυσίμων και η επιμονή των γεωπολιτικών κινδύνων δεν επιτρέπουν περιθώρια εφησυχασμού
Οι εκτιμήσεις για καθυστέρηση στην ομαλοποίηση της αγοράς καυσίμων και η επιμονή των γεωπολιτικών κινδύνων δεν επιτρέπουν περιθώρια εφησυχασμού. Αντιθέτως, οδηγούν σε μια στρατηγική σταδιακής διάθεσης πόρων, με σαφή χρονικό ορίζοντα μέχρι τη ΔΕΘ.
Πίσω από το ύψος των μέτρων, που χαρακτηρίστηκε από αρκετούς παράγοντες της αγοράς περιορισμένο σε σχέση με την ένταση της κρίσης, η κυβέρνηση επιχειρεί να ξεδιπλώσει την δημοσιονομική στρατηγική της.
Το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου χώρου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί, αφήνοντας ένα περιορισμένο περιθώριο της τάξης των 200 εκατ. ευρώ για άμεσες κινήσεις μέσα στο επόμενο διάστημα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το οικονομικό επιτελείο, το συνολικό υπερπλεόνασμα του 2025 άγγιξε τα 2,9 δισ. ευρώ, όμως ο πραγματικά διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος περιορίζεται περίπου στο 1 δισ. ευρώ.
Από αυτό, τα 300 εκατ. ευρώ είχαν ήδη διοχετευθεί σε προηγούμενες παρεμβάσεις, ενώ τα 500 εκατ. ευρώ του πρόσφατου πακέτου ανεβάζουν το σύνολο των δεσμευμένων πόρων στα 800 εκατ. ευρώ.
Με άλλα λόγια, το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου χώρου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί, αφήνοντας ένα περιορισμένο περιθώριο της τάξης των 200 εκατ. ευρώ για άμεσες κινήσεις μέσα στο επόμενο διάστημα.
Το «μικρό» πακέτο και η στρατηγική του χρόνου
Η εικόνα αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και τη λογική πίσω από την επιλογή του πακέτου των 500 εκατ. ευρώ. Σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις στην ενέργεια και στο κόστος ζωής παραμένουν έντονες, η κυβέρνηση απέφυγε μια πιο εκτεταμένη παρέμβαση, επιλέγοντας να κρατήσει μέρος των πόρων σε εφεδρεία. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή συνδέεται άμεσα με την αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της κρίσης, αλλά και με τους περιορισμούς που θέτει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Η κυβέρνηση απέφυγε μια πιο εκτεταμένη παρέμβαση, επιλέγοντας να κρατήσει μέρος των πόρων σε εφεδρεία
Στο παρασκήνιο, η στρατηγική αυτή περιγράφεται ως διαχείριση «σε φάσεις». Το πρώτο στάδιο αφορά την άμεση αντίδραση της άνοιξης, με στόχο την απορρόφηση των αρχικών κραδασμών. Το δεύτερο μεταφέρεται χρονικά προς το καλοκαίρι, εφόσον οι πιέσεις επιμείνουν, ενώ το τρίτο συνδέεται με τη ΔΕΘ, όπου αναμένεται να συγκεντρωθούν οι βασικές αποφάσεις για το δεύτερο μισό του έτους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή να μην εξαντληθεί ο δημοσιονομικός χώρος αποκτά πολιτική και οικονομική διάσταση, καθώς συνδέεται με τη διατήρηση «καυσίμων» για την επόμενη φάση.
Παροχές τώρα, εφεδρείες για μετά
Η στρατηγική αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη προσπάθεια να κινηθεί η κυβέρνηση σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να στηρίξει άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στις αυξήσεις τιμών. Από την άλλη, επιχειρεί να διατηρήσει επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια για το ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης ή για μελλοντικές παρεμβάσεις με μεγαλύτερη εμβέλεια.
Το στοιχείο αυτό γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο αν ληφθούν υπόψη οι νεότερες μακροοικονομικές προβλέψεις. Η ανάπτυξη για το 2026 αναθεωρείται προς τα κάτω, στο 2% από 2,4%, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα κινηθεί υψηλότερα, στο 3,2% αντί για 2,2%. Το περιβάλλον αυτό περιορίζει τις αντοχές της οικονομίας και αυξάνει την ανάγκη για στήριξη, δημιουργώντας μια δύσκολη εξίσωση για το οικονομικό επιτελείο: περισσότερες ανάγκες, αλλά όχι ανάλογα μεγαλύτερος χώρος.
Το στοίχημα της ανάπτυξης και ο ρόλος του ΠΔΕ
Σε αυτό το πλαίσιο, η έμφαση μετατοπίζεται σταδιακά και στο πεδίο των επενδύσεων. Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, το οποίο προβλέπεται να φτάσει τα 7 δισ. ευρώ το 2027, αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, σε μια περίοδο όπου τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης θα αρχίσουν να περιορίζονται. Η στόχευση είναι να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα, αφετέρου να δημιουργηθεί νέος δημοσιονομικός χώρος μέσα από την ανάπτυξη.
Τα επιδόματα και οι άμεσες παρεμβάσεις λειτουργούν ως εργαλείο σταθεροποίησης
Η επιλογή αυτή αποτυπώνει και τη βασική φιλοσοφία της οικονομικής πολιτικής για την επόμενη διετία. Τα επιδόματα και οι άμεσες παρεμβάσεις λειτουργούν ως εργαλείο σταθεροποίησης, ενώ οι επενδύσεις καλούνται να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επόμενη φάση. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει κατά πόσο αυτή η ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και κυρίως πόσο απαντά στις ανάγκες της κοινωνίας που δέχεται ισχυρή πίεση από την ακρίβεια.
Το παρασκήνιο της διαπραγμάτευσης με την Κομισιόν
Σε εξέλιξη βρίσκεται μια κρίσιμη διαπραγμάτευση με την Κομισιόν, η οποία θα καθορίσει τα όρια των κινήσεων της κυβέρνησης. Το βασικό ζήτημα αφορά τα δημοσιονομικά περιθώρια ώστε να αξιοποιηθεί μέρος των επιπλέον εσόδων για πρόσθετες δαπάνες χωρίς να παραβιαστούν οι δημοσιονομικοί κανόνες. Μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη ευελιξία, όχι μόνο για το 2026 αλλά και για τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα, μια πιο αυστηρή προσέγγιση από τις Βρυξέλλες θα περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια κινήσεων.
Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στο παρασκήνιο των αποφάσεων είναι πόσο αντέχουν τα νοικοκυριά χωρίς νέα στήριξη
Πέρα από τους αριθμούς και τις διαπραγματεύσεις, το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στο παρασκήνιο των αποφάσεων είναι πόσο αντέχουν τα νοικοκυριά χωρίς νέα στήριξη. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι οι πιέσεις αρχίζουν να περνούν στην καθημερινότητα, με περιορισμό δαπανών και αυξημένη ευαισθησία στις τιμές. Αν αυτή η τάση ενισχυθεί, η ανάγκη για νέα μέτρα θα καταστεί πιο πιεστική, ανεξαρτήτως των δημοσιονομικών περιορισμών.
www.ot.gr
