Στην Αθήνα φτάνει το βράδυ της Τρίτης ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος Ασφαλείας των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα έχει συνομιλίες με την ελληνική πολιτική ηγεσία την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη στην Αθήνα ενός τόσο υψηλόβαθμου στελέχους της κυβέρνησης Τραμπ, που πραγματοποιείται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε μια διαδικασία επιδείνωσης, που αφορά κυρίως ενεργειακά και γεωστρατηγικά ζητήματα. Στο πλαίσιο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δεν θα πάει και στην Αγκυρα, το ταξίδι του ξεκίνησε από το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας και ο επόμενος σταθμός του θα είναι η Λισσαβώνα στην Πορτογαλία, για την οποία θα αναχωρήσει το πρωί της Πέμπτης.
Η επίσημη ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προσδιορίζει ήδη το πλαίσιο: αμυντική συνεργασία, περιφερειακή ασφάλεια και ενεργειακή ασφάλεια. Ο Μ. Ρούμπιο θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον στρατηγικό διάλογο. Θα έχει συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και θα γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ στο πλαίσιο της επίσκεψης θα υπογραφούν και διμερείς συμφωνίες, μία στον τομέα του πολιτισμού και μία συμφωνία συνεργασίας ανάμεσα στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και την εθνοφρουρά της πολιτείας της Φλόριντα.
Αμυντική συνεργασία
Το κύριο αντικείμενο του ελληνοαμερικανικού στρατηγικού διαλόγου είναι η συνολική αμυντική συνεργασία των δύο χωρών και η λειτουργία των αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA). Για την Ουάσιγκτον, η Ελλάδα είναι όχι μόνο σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αλλά και κρίσιμος κόμβος για την παρουσία των ΗΠΑ στη νοτιοανατολική Ευρώπη και στην ανατολική Μεσόγειο. Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερη σημασία στις συζητήσεις αναμένεται να έχουν οι εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο και η περιφερειακή συνεργασία στο πλαίσιο του σχήματος «3+1», με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Επίσης η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα αναμένεται να συζητηθεί διεξοδικά. Η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη αποτελούν δύο χαρακτηριστικά σημεία της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας, τόσο για τις επιχειρησιακές ανάγκες όσο και για τη γεωστρατηγική θέση στην ευρύτερη περιοχή.
Τα ενεργειακά
Η ατζέντα του στρατηγικού διαλόγου περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την ασφάλεια και την αμυντική συνεργασία έως το εμπόριο, τις επενδύσεις, την ενέργεια, το περιβάλλον και την πολιτική προστασία. Ιδιαίτερη βαρύτητα πάντως για τις ΗΠΑ έχουν και η ενεργειακή διάσταση, καθώς η ειδική σημασία της Ελλάδας για το θέμα έχει αναβαθμιστεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και η ανάδειξη της ενεργειακής ασφάλειας σε κεντρικό ζήτημα της ευρωπαϊκής και αμερικανικής στρατηγικής.
Η Αθήνα προβάλλει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου για τη νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας υποδομές, διασυνδέσεις και δυνατότητες μεταφοράς ενέργειας. Παράλληλα η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως ολοένα σημαντικότερο ενεργειακό κόμβο για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία του αμερικανικού LNG στις ευρωπαϊκές αγορές. Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί το έργο του Κάθετου Διαδρόμου μέσω του οποίου το αμερικανικό φυσικό αέριο θα διοχετεύεται προς την κεντρική Ευρώπη. Ωστόσο σημασία για την αμερικανική εξωτερική πολιτική έχει και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector, GSI) κυρίως επειδή η προοπτική διασύνδεσης και του Ισραήλ ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια του σημαντικότερου συμμάχου των Αμερικανών στην περιοχή.
Το ζήτημα του GSI έχει όμως αποκτήσει πλέον και σαφή ελληνοτουρκική διάσταση, μετά τις απειλές και τις προκλήσεις των Τούρκων. Και είναι πιθανόν ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών να θέσει στον Αμερικανό ομόλογό του το ευρύτερο πρόβλημα των τουρκικών αντιδράσεων στις ενεργειακές και στις ερευνητικές δραστηριότητες της Ελλάδας στην ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα για την Αθήνα δεν είναι μόνο εάν η Ουάσιγκτον στηρίζει πολιτικά το GSI, αλλά πόσο ενεργά είναι διατεθειμένη να υποστηρίξει την υλοποίησή του απέναντι σε πιθανή τουρκική παρενόχληση.
Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν αναμένεται να υπάρξει κάποια θεαματική αμερικανική παρέμβαση στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Η Ουάσιγκτον παραδοσιακά επιδιώκει να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους και με τις δύο χώρες και να αποφεύγει την επιλογή πλευράς. Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση έχει σαφές συμφέρον να μην επιτραπεί μια νέα κρίση μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα σε μια περιοχή όπου συνδέονται η ενεργειακή ασφάλεια, η Μέση Ανατολή και η στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ.
Η Αθήνα αναμένεται να παρουσιάσει στον Μ. Ρούμπιο τη θέση της για τις τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ η αμερικανική πλευρά αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της επίλυσης των διαφορών με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Πέρα από τα ελληνοτουρκικά, στην Αθήνα θα βρεθούν ασφαλώς και οι μεγάλες περιφερειακές κρίσεις. Ουκρανία, Μέση Ανατολή και η σχέση Ισραήλ – Τουρκίας αποτελούν αναπόφευκτα μέρος της συζήτησης. Η Ελλάδα ενδιαφέρει την Ουάσιγκτον και ως χώρα που μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος μεταφοράς ενέργειας και ως στρατιωτική και εφοδιαστική βάση σε μια ιδιαίτερα ασταθή περιοχή.
www.real.gr
