Εξήντα χρόνια απαγόρευση μηχανότρατας. Ένα Εθνικό Πάρκο. Δεκάδες σημεία υπό παρακολούθηση. Και τελικά χρειάστηκαν drones για να μας πουν αυτό που όλοι θα έπρεπε ήδη να γνωρίζουμε.
Ο Αμβρακικός προστατεύεται.
Αυτό λένε οι νόμοι.
Αυτό λένε οι αποφάσεις.
Αυτό λένε οι ταμπέλες.
Αυτό λένε οι επίσημες διακηρύξεις κάθε φορά που πρέπει να μιλήσουμε για «περιβαλλοντική ευαισθησία», «βιοποικιλότητα» και «πράσινη ανάπτυξη».
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.
Ο Αμβρακικός δεν έχει ενημερωθεί ότι προστατεύεται.
Γιατί όταν πέφτει το σκοτάδι, σύμφωνα με τη νέα έρευνα της iSea, η πραγματικότητα είναι κάπως διαφορετική.
Μηχανότρατες εμφανίζονται εκεί όπου η μηχανότρατα απαγορεύεται από το 1966.
Και δεν μιλάμε για μία τυχαία καταγραφή.
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 223 πτήσεις drones και εντοπίστηκαν 23 αλιευτικά σκάφη. Εννέα από αυτά κατηγοριοποιήθηκαν ως μηχανότρατες.
Εξήντα χρόνια απαγόρευσης και ακόμη ψάχνουμε ποιος θα εφαρμόσει την απαγόρευση.
Κάτι δεν πάει καλά.
Η προστασία αρχίζει όταν τελειώνει το φως
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η παρανομία, σύμφωνα με την έρευνα, φαίνεται να έχει και ωράριο.
Τη νύχτα.
Εκεί που δεν υπάρχουν τουρίστες να τραβούν φωτογραφίες, κάμερες να γράφουν και βλέμματα να ενοχλούν.
Τον Οκτώβριο του 2025 καταγράφηκαν εννέα περιστατικά που κατηγοριοποιήθηκαν ως μηχανότρατες. Στην Κορωνησία, μάλιστα, υπήρξαν επαναλαμβανόμενες καταγραφές μέσα στον ίδιο μήνα.
Τι σύμπτωση.
Το οικοσύστημα είναι προστατευόμενο όλη την ημέρα.
Οι νόμοι ισχύουν όλο το εικοσιτετράωρο.
Αλλά οι έλεγχοι, όπως προκύπτει από τα ευρήματα της έρευνας, χρειάζονται ενίσχυση ακριβώς εκεί που η παραβατικότητα φαίνεται να βρίσκει χώρο: τη νύχτα.
Μήπως τελικά έχουμε κάνει την προστασία… θεωρητική επιστήμη;
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Έχουμε δημιουργήσει ένα εξαιρετικό σύστημα στα χαρτιά.
Έχουμε Εθνικό Πάρκο.
Έχουμε απαγορεύσεις.
Έχουμε αρμόδιες αρχές.
Έχουμε ελέγχους.
Έχουμε κυρώσεις.
Έχουμε κανονισμούς.
Έχουμε χάρτες.
Έχουμε υπηρεσίες.
Και, όπως φαίνεται, έχουμε και περισσότερα από 20 σημεία για τα οποία η iSea έχει ήδη παραδώσει στοιχεία στις αρμόδιες αρχές, μαζί με τις πιθανές παραβάσεις που θα μπορούσαν να διαπιστωθούν.
Τι άλλο χρειαζόμαστε;
Ίσως έναν ακόμη νόμο.
Ή μια ακόμη επιτροπή.
Ή μια ακόμη σύσκεψη.
Ή μια ακόμη ανακοίνωση για τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος.
Γιατί το μόνο που δεν φαίνεται να περισσεύει είναι αυτό που πραγματικά χρειάζεται:
η αποτελεσματική επιτήρηση.
Ο ίδιος ο υπεύθυνος της έρευνας, Ιωάννης Γιώβος, μιλά για ανεπαρκείς υφιστάμενες περιπολίες και επισημαίνει την έκταση του κόλπου, την εμπλοκή δύο λιμενικών αρχών και την υποστελέχωση.
Και κάπου εδώ η λέξη «προστασία» αρχίζει να ακούγεται λίγο σαν ανέκδοτο.
Όταν η παρανομία γίνεται πιο οργανωμένη από την επιτήρηση
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι μηχανότρατες.
Στην έκθεση καταγράφονται επίσης αλιεία χελιών χωρίς άδεια, απαγορευμένα μονόκλωνα δίχτυα, παράνομες παγίδες και άλλες μορφές αλιευτικής παραβατικότητας.
Και τότε προκύπτει ένα ενοχλητικό ερώτημα:
Πόσες παραβάσεις πρέπει να καταγραφούν για να θεωρηθεί ότι υπάρχει πρόβλημα;
Δέκα;
Εκατό;
Χίλιες;
Ή μήπως πρέπει να περιμένουμε να εξαφανιστεί το ψάρι, να καταστραφεί ο οικότοπος και μετά να οργανώσουμε ημερίδα με θέμα «Οι προκλήσεις για τη διάσωση του Αμβρακικού»;
Και ο λογαριασμός;
Τον πληρώνουν όλοι.
Πρώτα τον πληρώνει η θάλασσα.
Μετά τα προστατευόμενα είδη.
Μετά το οικοσύστημα.
Και στο τέλος τον πληρώνει ο νόμιμος ψαράς.
Η έρευνα καταγράφει 2.528 καρχαρίες και σαλάχια σε 1.270 αλιευτικά ταξίδια, με 402 άτομα να ανήκουν σε προστατευόμενα είδη. Από αυτά, 134 είτε εκφορτώθηκαν για πώληση ή κατανάλωση είτε απορρίφθηκαν ήδη νεκρά.
Αυτή είναι η «παράπλευρη απώλεια» μιας δραστηριότητας που υποτίθεται ότι ελέγχεται.
Μόνο που για το ζώο δεν υπάρχει παράπλευρη απώλεια.
Υπάρχει θάνατος.
Ο Αμβρακικός δεν αντέχει άλλες εκπτώσεις
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο κόλπος βρίσκεται ήδη υπό ισχυρές και μακροχρόνιες πιέσεις. Η έρευνα αναφέρεται σε εκτεταμένα ανοξικά τμήματα και στην παρουσία ανοξικών στρωμάτων και στο δυτικό τμήμα του κόλπου.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να καταλάβει το προφανές:
Όταν ένας οργανισμός είναι ήδη εξασθενημένος, δεν του προσθέτεις κι άλλο βάρος και μετά απορείς γιατί καταρρέει.
Κι όμως, αυτό ακριβώς κινδυνεύουμε να κάνουμε.
Οι συρόμενες τράτες μπορούν να πλήξουν τους ροδολιθικούς σχηματισμούς του Αμβρακικού, δηλαδή οικοτόπους με σημαντικό οικολογικό ρόλο.
Με άλλα λόγια, δεν μιλάμε απλώς για μερικά ψάρια λιγότερα.
Μιλάμε για το ίδιο το υπόστρωμα πάνω στο οποίο στηρίζεται η θαλάσσια ζωή.
Και κάπου εδώ τελειώνουν οι δικαιολογίες
Η iSea έχει ήδη παραδώσει στοιχεία.
Έχει υποδείξει σημεία.
Έχει προτείνει στοχευμένους νυχτερινούς ελέγχους.
Έχει επισημάνει την ανάγκη για περισσότερες περιπολίες, μεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη και αυστηρότερες κυρώσεις.
Άρα το πρόβλημα πλέον δεν είναι ότι «κανείς δεν γνώριζε».
Γνωρίζουν.
Το πρόβλημα είναι αν αυτή η γνώση θα μετατραπεί σε πράξη.
Γιατί διαφορετικά θα συνεχίσουμε να έχουμε έναν Αμβρακικό που είναι προστατευόμενος στις ανακοινώσεις και απροστάτευτος εκεί που μετράει περισσότερο: στο νερό.
Ας σταματήσουμε λοιπόν την υποκρισία των ταμπελών
Δεν χρειάζεται άλλη φωτογραφία με δελφίνια.
Δεν χρειάζεται άλλη πανηγυρική ανακοίνωση για τον «μοναδικό φυσικό πλούτο της περιοχής».
Δεν χρειάζεται άλλη γενικόλογη αναφορά στη «βιώσιμη ανάπτυξη».
Χρειάζεται να εφαρμοστεί ο νόμος.
Χρειάζεται να προστατευθούν όσοι τηρούν τους κανόνες.
Χρειάζεται να ελεγχθούν όσοι τους παραβιάζουν.
Και χρειάζεται οι αρμόδιες υπηρεσίες να έχουν τα μέσα για να κάνουν τη δουλειά τους.
Γιατί διαφορετικά ο Αμβρακικός θα συνεχίσει να είναι ένα από τα πιο παράδοξα περιβαλλοντικά success stories της χώρας:
Ένας προστατευόμενος κόλπος που χρειάζεται drones για να αποδείξει ότι δεν προστατεύεται αρκετά.
Και όσο οι αρμόδιοι κοιτούν τους χάρτες και τα χαρτιά, η θάλασσα δεν περιμένει.
Ούτε τα ψάρια.
Ούτε τα δελφίνια.
Ούτε τα σαλάχια.
Ούτε οι νόμιμοι ψαράδες.
