Η νέα εκτίναξη του πληθωρισμού δεν είναι ένας ακόμη αριθμός σε έναν πίνακα της Eurostat. Είναι ο λογαριασμός που φτάνει στο σπίτι, στο σούπερ μάρκετ, στο πρατήριο καυσίμων και, κυρίως, στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Στην Ελλάδα ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε, σύμφωνα με την προσωρινή εκτίμηση της Eurostat, στο 5,1% τον Σεπτέμβριο, από 3,7% τον Αύγουστο. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,8%.
Η απόσταση δεν είναι αμελητέα. Και γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν κοιτάξει κανείς τι βρίσκεται πίσω από τον γενικό δείκτη.
Η ενέργεια βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, με ετήσια αύξηση 18,8% στην Ευρωζώνη, από 14,3% τον Αύγουστο. Οι υπηρεσίες αυξήθηκαν κατά 3,2%, ενώ τρόφιμα, αλκοολούχα ποτά και καπνός κατά 1,4%.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα για την οικονομική πολιτική.
Γιατί όταν η ενέργεια ακριβαίνει, δεν ακριβαίνει μόνο ο λογαριασμός του ηλεκτρικού. Ακριβαίνει η μεταφορά, η παραγωγή, η ψύξη, η θέρμανση, η λειτουργία μιας μικρής επιχείρησης, το κόστος ενός καταστήματος, μιας βιοτεχνίας, ενός εστιατορίου. Η ενεργειακή ακρίβεια διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία.
Και τελικά ο λογαριασμός καταλήγει στον πολίτη.
Δεν αρκεί να πανηγυρίζεις για την ανάπτυξη όταν το νοικοκυριό δεν βγαίνει
Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται την ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα και τις επενδύσεις. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους.
Όμως η οικονομία δεν μετριέται μόνο στους μακροοικονομικούς δείκτες.
Μετριέται και στο αν μια οικογένεια μπορεί να πληρώσει το ρεύμα χωρίς να κόψει από το σούπερ μάρκετ. Αν ένας συνταξιούχος μπορεί να θερμάνει το σπίτι του. Αν ένας εργαζόμενος μπορεί να πληρώσει καύσιμα για να πάει στη δουλειά του. Αν μια μικρή επιχείρηση μπορεί να απορροφήσει το κόστος χωρίς να μετακυλήσει όλη την αύξηση στον καταναλωτή.
Εκεί κρίνεται η πραγματική οικονομική πολιτική.
Και εκεί η εικόνα γίνεται πολύ πιο σκληρή.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε νέο κύμα ακρίβειας ως ένα εξωτερικό φαινόμενο για το οποίο απλώς «δεν ευθύνεται». Οι διεθνείς τιμές ενέργειας, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι ευρωπαϊκές συνθήκες πράγματι επηρεάζουν την Ελλάδα. Αλλά η κυβέρνηση έχει ευθύνη για το πόσο προστατευμένη είναι η ελληνική οικονομία απέναντι σε αυτά τα σοκ, για το ενεργειακό μείγμα, για την εποπτεία της αγοράς, για τη φορολογική πολιτική και για το πόσο αποτελεσματικά στηρίζονται όσοι πλήττονται περισσότερο.
Η ενέργεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο όταν έρχεται ο λογαριασμός
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η ενεργειακή ακρίβεια δεν εμφανίστηκε χθες.
Η χώρα έχει περάσει αλλεπάλληλα κύματα αυξήσεων και οι πολίτες έχουν ήδη πληρώσει ακριβά το κόστος τους.
Όταν, λοιπόν, η ενεργειακή πίεση επιστρέφει με τέτοια ένταση, η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα:
Τι άλλαξε ώστε το επόμενο ενεργειακό σοκ να μη μετατραπεί ξανά σε κρίση ακρίβειας για εκατομμύρια νοικοκυριά;
Δεν αρκούν προσωρινές επιδοτήσεις κάθε φορά που η κατάσταση ξεφεύγει. Δεν μπορεί η οικονομική πολιτική να λειτουργεί μόνιμα με πυροσβεστήρες.
Χρειάζεται σχέδιο για φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια, πραγματικός ανταγωνισμός, αποτελεσματικός έλεγχος της αγοράς και προστασία των καταναλωτών που δεν μπορούν να απορροφήσουν νέες αυξήσεις.
Και ο χειμώνας δεν περιμένει
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ο χρόνος.
Μπαίνουμε στον χειμώνα με τον πληθωρισμό να επιταχύνεται και την ενέργεια να αποτελεί ξανά έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης. Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενοι μήνες χρειάζονται πολύ μεγαλύτερη προσοχή.
Γιατί ο χειμώνας δεν είναι μια θεωρητική οικονομική μεταβλητή.
Είναι θέρμανση.
Είναι ηλεκτρικό ρεύμα.
Είναι καύσιμα.
Είναι μετακινήσεις.
Είναι τρόφιμα.
Είναι ο οικογενειακός προϋπολογισμός που πρέπει να αντέξει ακόμη έναν γύρο ακρίβειας.
Και εδώ η κυβέρνηση θα κριθεί όχι από τις δηλώσεις, αλλά από το αποτέλεσμα.
Αν οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά αλλά οι τιμές τρέχουν γρηγορότερα, η αγοραστική δύναμη συμπιέζεται. Αν τα μέτρα στήριξης δεν φτάνουν σε εκείνους που πραγματικά τα χρειάζονται, δημιουργείται ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα κοινωνικής πίεσης.
Η χώρα δεν χρειάζεται άλλη επικοινωνιακή διαχείριση της ακρίβειας
Το 5,1% είναι προειδοποιητικό καμπανάκι.
Δεν σημαίνει ότι κάθε τιμή θα αυξηθεί κατά 5,1%, ούτε ότι η κυβέρνηση ελέγχει όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν τον πληθωρισμό. Σημαίνει όμως ότι η πίεση στις τιμές παραμένει σοβαρή και ότι η οικονομική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην προσπάθεια να πείσει την κοινωνία πως η κατάσταση είναι καλύτερη από αυτή που βιώνει.
Ο πολίτης δεν χρειάζεται να του εξηγήσουν ότι ο πληθωρισμός είναι «παροδικός».
Χρειάζεται να μπορεί να πληρώσει τον λογαριασμό.
Δεν χρειάζεται να ακούσει άλλες διαβεβαιώσεις ότι η οικονομία πηγαίνει καλά.
Χρειάζεται να δει το εισόδημά του να αντέχει.
Δεν χρειάζεται άλλη επικοινωνιακή διαχείριση.
Χρειάζεται αποτέλεσμα.
Γιατί όταν η ενέργεια αυξάνεται με διψήφιο ρυθμό και ο συνολικός πληθωρισμός στην Ελλάδα κινείται αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η κυβέρνηση δεν μπορεί να θεωρεί ότι το πρόβλημα αφορά απλώς τους στατιστικούς πίνακες.
Αφορά την καθημερινότητα.
Και ο δύσκολος χειμώνας που έρχεται θα είναι η πραγματική δοκιμασία της οικονομικής πολιτικής.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΤΣΟΜΠΟΣ
