Σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, πανηγυρίζουμε την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού «εν ω ετάθη Χριστός», πάνω στον οποίο δηλαδή, άπλωσε το Σώμα του και σταυρώθηκε, ο Χριστός. Και η Εκκλησία μας θυμίζει, αφ ἑνός μεν την εύρεσή του από την Αγία Ελένη και την πρώτη Ύψωση τον 4ο αιώνα από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Άγιο Μακάριο στον άμβωνα του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, αφ ἑτέρου δε την δεύτερη Ύψωση, το 629 μ.Χ, όταν ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος τον επανέφερε από την αιχμαλωσία των Περσών.
Ο Σταυρός του Χριστού χαρακτηρίζεται «ζωηφόρος». Φέρει, δηλαδή, την δύναμη της ζωής του Κυρίου, επειδή σε αυτόν κρεμάσθηκε η πηγή της ζωής, ο Υιός του Θεού, όπως προφήτευσε ο Μωυσής, «όψεσθε την ζωήν υμών κρεμάμενην απέναντι των οφθαλμών υμών» (Δευτ. 28, 66), και σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης «εν αυτώ ζωή ην» (Ιωάν 1, 4). Και όπως ψάλλει η Εκκλησία «ει και ξύλον φαίνεται τη ουσία, αλλά θείαν περιβέβληται δυναστείαν».
Ο Σταυρός του Χριστού είναι «η θύρα του Παραδείσου»! Ο Αδάμ έδειξε ανυπακοή στο θέλημα του Θεού, γι αὐτό και εξήλθε του Παραδείσου και η θύρα του έκλεισε, χάνοντας κάθε δυνατότητα επικοινωνίας με τον Θεό, και κατ ἐπέκταση με την αιώνιο ζωή. Μόνον ο Χριστός, δια της υπακοής του στο θέλημα του Πατρός Του, με το να δεχθεί τον θάνατο πάνω στον Σταυρό, άνοιξε πάλι την θύρα του Παραδείσου!
Ο Σταυρός του Χριστού είναι «ο των πιστών στηριγμός»! Στην δύναμη του Σταυρού στηρίζονται όλοι οι χριστιανοί. Διότι ταπεινώνει την αλαζονεία της αμαρτίας και οδηγεί τον πιστό στην, κατά Θεόν, ταπείνωση. Συντρίβει τον ανθρώπινο εγωισμό, ως αιτία της αποστασίας και ευθυγραμμίζει τον άνθρωπο με την ειρήνη του θείου ελέους. Και όπως λέγει ο Άγιος Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «ο Σταυρός του Χριστού ειρηνεύει την ψυχή από την ασυνείδητη σύγκρουση της αμαρτίας με το θέλημα του Θεού μέσα μας»!
Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων αναφέρει ότι: «ο Χριστός άπλωσε στον Σταυρό τα χέρια, για να περιλάβει τα πέρατα της οικουμένης. Άπλωσε τα ανθρώπινα χέρια Του Εκείνος, που με τα νοητά Του χέρια στερέωσε τον ουρανό. Και ενώ ο Αδάμ δια του ξύλου έπεσε από τον Παράδεισο, εμείς πάλι, μέσω του ξύλου εισαγόμαστε στον Παράδεισο. Να μην ντρεπόμαστε, λοιπόν, να ομολογήσουμε τον Εσταυρωμένο. Η σφραγίδα του Σταυρού ας γίνεται με τα δάχτυλα και με θαρραλέα διάθεση ομολογίας στο μέτωπο, και πάνω σε όλα ας κάνουμε το σημείο του Σταυρού. Να παίρνεις, λοιπόν, πρώτο και αδιάσειστο θεμέλιο τον Σταυρό και εκεί επάνω να οικοδομείς τα υπόλοιπα της πίστεως».
Κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, υπάρχουν δύο μυστήρια του Σταυρού. Το πρώτο είναι να νεκρώσουμε τον παλαιό άνθρωπο, να καθαρθεί ο χριστιανός από τα πάθη. Γιατί είναι σταυρός να απαλλαγεί ο άνθρωπος από τα πάθη του. Αυτό λέγεται «πράξις». Το δεύτερο είναι η ένωση του ανθρώπου με τον Θεό, δια των Ιερών Μυστηρίων και της προσευχής. Αφού καθαρθεί ο άνθρωπος πρέπει να γεμίσει με το Πνεύμα το Άγιον. Και φωτισμένος από τον Θεό, ο πιστός οδηγείται στην «θεωρία» η άλλιώς στην «θέωση». Πράξις, λοιπόν, και θεωρία αποτελούν τα δύο μυστήρια του Σταυρού.
«Τω Σταυρώ», λοιπόν, «εαυτούς προσπλέξωμεν» κατά τον Ιερό Χρυσόστομο. Δηλαδή, να συνδέσουμε τον εαυτό μας με τον Σταυρό. Να Τον φέρουμε επαξίως στους ώμους μας, ως γνήσιοι σταυροφόροι του Χριστού. Να Τον χρησιμοποιούμε με ευλάβεια στην ζωή μας. Να καταφεύγουμε με εμπιστοσύνη στην δύναμη με την οποία τον χαρίτωσε ο Δεσπότης Χριστός. Να Τον προσκυνούμε με ταπείνωση και με βαθιά πίστη, ώστε να μας οπλίζει με την ακατανίκητη δύναμή του.
Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
