Ο προτεινόμενος Νέος Κώδικας Τ. Α. , που τέθηκε σε διαβούλευση από το Υπ. ΕΣ. μέχρι 04/06/2026 πέραν κάποιων θετικών διαπιστώσεων, η κωδικοποίηση σε ενιαίο νομοθέτημα δεν αίρει τις βασικές ενστάσεις συνταγματικής τάξης, θεσμικής σύγκλισης και διοικητικού εκσυγχρονισμού της χώρας σε ευρωπαϊκό πλαίσιο και εν γένει σεβασμού της οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ. Το σχέδιο εμφανίζεται περισσότερο ως ενιαίος διοικητικός μηχανισμός καταγραφής, εποπτείας, μητρώων, δεικτών, πληροφοριακών συστημάτων και οικονομικής παρακολούθησης και παράλληλα μηχανισμός είσπραξης με τον ΚΕΔΕ ακόμα και μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, παρά ως ουσιαστική μεταρρύθμιση που ενισχύει τη γενική αρμοδιότητα των ΟΤΑ επί των τοπικών υποθέσεων (άρθρο 102 Συντ.) και που να θεμελιώνει σύγχρονη ευρωπαϊκή Αυτοδιοίκηση. Ειδικότερα και συνοπτικά με τον Νέο προτεινόμενο Κώδικα Τ.Α.:
- Έχουμε συγκέντρωση εξουσίας στον Δήμαρχο με λευκή επιταγή πενταετίας χωρίς συναίνεση.
- Καταργείται το Τεχνικό Πρόγραμμα — αποκόπτεται η διαβούλευση από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.
- Το περιβάλλον δεν είναι πια στρατηγική προτεραιότητα.
- Η συμμετοχή των πολιτών χωρίς θεσμικό περιεχόμενο.
- Συγκεντρωτισμός εσόδων και κεντρικό πληροφοριακό σύστημα.
- Ο Δημόσιος Χώρος μετατρέπεται σε επενδυτική ευκαιρία.
- Η συνταγματική διάταξη των τοπικών υποθέσεων πάει περίπατο.
Ως Δημοτική Παράταξη «ΑΓΡΙΝΙΟ – ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ» ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ:
- Αναμόρφωση του Σχεδίου Κώδικα με ενσωμάτωση των προτάσεων των Δήμων και σαφή ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης με απόδοση όλων των θεσμοθετημένων και παρακρατηθέντων πόρων.
- Να μη θεσμοθετηθεί το τέλος Τοπικής Ανάπτυξης(ΤΤΑ) που συνιστά ένα νέο «δημοτικό ΕΝΦΙΑ» καθώς επίσης και το νέο Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ), μια επιβάρυνση που δεν υπάρχει μέχρι σήμερα, επειδή το άθροισμα των δύο αυτών νέων επιβαρύνσεων θα είναι σημαντικά αυξημένο σε σύγκριση με το συνολικό ύψος των Δημοτικών φόρων που καταβάλουν σήμερα οι ιδιοκτήτες ακινήτων.
- Να μην αφαιρεθεί από τον νέο Κώδικα η αρμοδιότητα των Δήμων για την ενημέρωση και προστασία των καταναλωτών.
- Αντί για τη μετατροπή ή συγχώνευση των Αναπτυξιακών Εταιρειών σε Αναπτυξιακό Οργανισμό και αντί να περιορίζεται η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, θα ήταν θεσμικά και αναπτυξιακά ορθότερο:
- να κατοχυρωθεί νομοθετικά ο ιδιαίτερος ρόλος των Ομάδων Τοπικής Δράσης,
- να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών φορέων (τοπική αυτοδιοίκηση, παραγωγικοί και κοινωνικοί φορείς) στη διακυβέρνησή της τοπικής ανάπτυξης,
- να ενδυναμωθεί ο πλουραλισμός στη λήψη αποφάσεων,
- και να ενισχυθεί περαιτέρω η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, της επιχειρηματικότητας και των λοιπών stakeholders στη διαμόρφωση των πολιτικών τοπικής ανάπτυξης.
- Να υπάρξει πρόβλεψη για την τροποποίηση του άρθρου 77 του ν.4172/ 2013 ώστε στο πλαίσιο της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης (με μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και έγκριση δαπανών) να μπορούν τα Τοπικά Συμβούλια των Κοινοτήτων να υλοποιούν έργα και δράσεις που αφορούν σε επείγοντα ζητήματα καθημερινότητας.
-
- Πλήρη σεβασμό στη συνταγματική γενική αρμοδιότητα των Δήμων επί των τοπικών υποθέσεων, με ρητή κατοχύρωση του τεκμηρίου τοπικών υποθέσεων και αναδιατύπωση του «τεκμηρίου καθημερινότητας».
- Ρήτρα συσχέτισης αρμοδιότητας-πόρων: «καμία νέα αρμοδιότητα χωρίς αντίστοιχους πόρους, προσωπικό και μέσα», με αυτόματο, κοστολογημένο και εκτελεστό μηχανισμό βάσει των μελετών μοντέλου κόστους-λειτουργίας των ΟΤΑ από την ΕΕΤΑΑ.
- Επανεξέταση των υπερβολικών απαιτήσεων κατάρτισης συνδυασμών και πλήρωσης ψηφοδελτίων, ιδίως στους μικρούς, ορεινούς και μεσαίους δήμους. Η απαίτηση υπερπληθυσμού υποψηφίων σε ποσοστά που φθάνουν έως και το 150% δημιουργεί πρακτικά εμπόδια συμμετοχής και δυσανάλογο διοικητικό βάρος. Προτείνουμε τη μείωση του σχετικού ποσοστού σε ποσοστό που να διασφαλίζεται η δυνατότητα συγκρότησης βιώσιμων συνδυασμών χωρίς αποκλεισμούς.
- Ουσιαστικό ειδικό καθεστώς ορεινών, νησιωτικών και μικρών δήμων, με προσαύξηση συντελεστή ΚΑΠ, Ταμείο Ορεινών και Νησιωτικών Περιοχών, «Ελάχιστο Εγγυημένο Επίπεδο Υπηρεσιών», υποχρεωτική τεχνική υποστήριξη ΕΕΤΑΑ και Συντελεστή Εδαφικής Εξισορρόπησης.
- Νέο πρόγραμμα υποδομών και λειτουργικής αναβάθμισης πρωτοβάθμιων ΟΤΑ στο πρότυπο του «ΘΗΣΕΑΣ».
- Ειδικό κεφάλαιο και μηχανισμό στήριξης πολιτικής προστασίας με μόνιμη χρηματοδότηση, μόνιμο προσωπικό, επιχειρησιακό εξοπλισμό και αναλογική κατανομή ευθύνης Δήμων-Περιφερειών-κράτους με υποχρεωτική τεχνική υποστήριξη των Δήμων από την ΕΕΤΑΑ.
- Αναβάθμιση της καταστατικής θέσης των αιρετών με λογοδοσία, έλεγχο και σεβασμό στον θεσμικό τους ρόλο, και αρχή αναλογικότητας στην πειθαρχική και ποινική ευθύνη.
- Ουσιαστική συμμετοχή των ΟΤΑ στην κατανομή των πόρων της νέας Προγραμματικής Περιόδου και την εργασιακή συνέχεια του προσωπικού των ΟΤΑ και των ΝΠ τους.
- Ανάκτηση των ΥΔΟΜ από τους Δήμους και ενίσχυσή τους με πόρους και προσωπικό.
- Αυτοτελή ενότητα Κώδικα για το δημογραφικό, την ύπαιθρο και την ανθεκτικότητα.
- Άμεση απόσυρση του άρθρου 730.
- Εκλογικό σύστημα. Απόσυρση των ρυθμίσεων για το νέο εκλογικό σύστημα που υπερβαίνει τα όρια της δημοκρατικής νομιμότητας.
∙ Διατήρηση όλων των αρμοδιοτήτων στο σύνολο του Δημοτικού Συμβουλίου και όχι στη Δημοτική Επιτροπή και τον Δήμαρχο ατομικά (αποκεντρωμένες λειτουργίες μέσω επιτροπών)· επαναφορά της συλλογικής επεξεργασίας του προϋπολογισμού μετά από δημόσια διαβούλευση και στις Δημοτικές και Περιφερειακές Επιτροπές και στα Συμβούλια με την προϋπόθεση της πλειοψηφίας επί των μελών των οργάνων.
∙ Ενσωμάτωση του Στρατηγικού Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού στο υποχρεωτικό περιεχόμενο κάθε Προϋπολογισμού, με συγκεκριμένους ποσοτικοποιημένους δείκτες για περιβαλλοντικό ισοζύγιο έργων και δράσεων, ποιότητα αέρα, αστικό πράσινο, πεζοδρόμια, ποδηλατόδρομους, πεζόδρομους, δημοτική συγκοινωνία, ανακύκλωση, ενεργειακή κατανάλωση, ηλεκτροκίνηση και κλιματική προσαρμογή. Υποχρεωτική και ουσιαστική διαβούλευση.
∙ Απαγόρευση εκτέλεσης Προϋπολογισμών χωρίς την ψήφιση Στρατηγικού Σχεδιασμού Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου.
∙ Θέσπιση υποχρεωτικού Κανονισμού Πρασίνου με δεσμευτικά όρια πυκνοτήτων, Κανονισμού Διαχείρισης Αστικού Περιβάλλοντος και Σχεδίου Κλιματικής Προσαρμογής με μετρήσιμο περιβαλλοντικό ισοζύγιο.
∙ Αυστηροποίηση κανόνων στην κοπή των δέντρων και στην διαχείριση της πανίδας.
∙ Αναμόρφωση του ΝΟΚ και του Χωροταξικού, με πλήρη εξουσία στο Δημοτικό Συμβούλιο για τους όρους δόμησης.
∙ Προστασία του Δημόσιου Χώρου με απαίτηση αποφάσεων στο Δημοτικό ή το Κοινοτικό Συμβούλιο με αυξημένες πλειοψηφίες.
∙ Διατήρηση του Τεχνικού Προγράμματος ως αυτοτελούς, δημοσιοποιημένου εγγράφου με ονομαστική αναφορά έργων, προϋπολογισμού και χρονοδιαγράμματος ανά Δημοτική Κοινότητα και υποχρεωτική ευθυγράμμιση με το Στρατηγικό Σχεδιασμό στις τεχνικές εκθέσεις των αναλυτικών λογαριασμών.
∙ Υποχρεωτική δημόσια διαβούλευση κάθε Επιχειρησιακού Προγράμματος ως διακριτό θεσμοθετημένο στάδιο, με ονομαστική πρόσκληση Συλλόγων, Επιτροπών Γειτονιάς, περιβαλλοντικών οργανώσεων και συμμετοχή των μειοψηφούντων παρατάξεων στη διαμόρφωση των τελικών κειμένων με αυξημένη πλειοψηφία.
∙ Θέσπιση του Τοπικού Δημοψηφίσματος ως δικαιώματος των πολιτών — με δυνατότητα σύγκλησης μέσω συλλογής υπογραφών — και όχι ως δυνητικού εργαλείου που ενεργοποιείται μόνο από την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου.
∙ Πολλαπλούς δείκτες βιωσιμότητας και ποιότητας ζωής — όχι μόνο οικονομικούς — στο σύστημα ετήσιας παρακολούθησης και αξιολόγησης που εποπτεύει το ΥΠ.ΕΣ.
∙ Διασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας: είσπραξη δημοτικών εσόδων από τον ίδιο τον Δήμο, με υποχρεωτικό αλλά συμβατό κεντρικό πληροφοριακό σύστημα, όχι απορρόφηση από κεντρικό φορέα είσπραξης.
∙ Υποχρεωτική συγκρότηση Επιτροπών Πολιτών ως μέρος του Δημοτικού Συμβουλίου σε κάθε τομέα με την απαραίτητη επεξεργασία και σύμφωνη γνώμη.
∙ Συγκρότηση Διαπαραταξιακών Επιτροπών Δημοτικού Συμβουλίου με την συμμετοχή εξειδικευμένων πολιτών για κάθε κοινωνική δομή και δράση με ελεύθερη δυνατότητα καθορισμού κριτηρίων παροχών και απαλλαγών.
∙ Ανοιχτά Δεδομένα. Κάθε έγγραφο, μελέτη ή μεταδεδομένο που κυκλοφορεί στις Υπηρεσίες του Δήμου και κάθε έγγραφο που φτάνει σε αυτές μηχαναγνώσιμο, ανιχνεύσιμο σε πλήρη πρόσβαση απ΄όλους τους πολίτες με την δημιουργία σε κάθε δήμο ειδικού αποθετηρίου δεδομένων. Όλες οι δηλώσεις των υπηρεσιών σε Κεντρικά Μητρώα και Συστήματα και διαλειτουργικούς κρατικούς κόμβους με πλήρη πρόσβαση σε όλους τους πολίτες.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι παράρτημα του επιτελικού κράτους ούτε εκτελεστικός βραχίονας κεντρικών πολιτικών και τοποτηρητής εργολάβων. Είναι ο πιο κοντινός στον πολίτη θεσμός εκπροσώπησης, ο τόπος όπου διαμορφώνεται η καθημερινότητα και η ποιότητα ζωής. Καλούμε την Κυβέρνηση να αναμορφώσει ουσιαστικά το προσχέδιο πριν φτάσει στη Βουλή, εντάσσοντας την περιβαλλοντική προστασία, την κλιματική προσαρμογή και τη δημοκρατική συμμετοχή στο θεμέλιο και όχι στην επιφάνεια του νέου Κώδικα.
Δημήτρης Τραπεζιώτης
Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης
«ΑΓΡΙΝΙΟ- ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ»
