Στη σκιά της ενεργειακής κρίσης και του κινδύνου αναζωπύρωσης του πληθωρισμού κατατίθεται σήμερα στη Βουλή το προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2027. Παρά τις θετικές προβλέψεις για ισχυρότερη ανάπτυξη, υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, περαιτέρω υποχώρηση της ανεργίας και νέα αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους, η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας αποτελεί έναν σοβαρό αστάθμητο παράγοντα για τον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος διαταραχών στις διεθνείς ενεργειακές ροές ενισχύουν τις ανησυχίες για ένα νέο ανοδικό κύμα στις τιμές του πετρελαίου. Μια παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή θα μπορούσε να πλήξει ακόμα περισσότερο το κόστος μεταφορών και παραγωγής προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις. Ενα τέτοιο σενάριο θα περιόριζε το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, θα επιβάρυνε τις επιχειρήσεις και θα δοκίμαζε τόσο τις αναπτυξιακές προβλέψεις όσο και τα δημοσιονομικά περιθώρια για πρόσθετα μέτρα στήριξης.
Ενδεικτική της νέας πραγματικότητας είναι η παραδοχή για τη διεθνή τιμή του πετρελαίου. Το προσχέδιο έχει συνταχθεί με μέση τιμή του brent στα 89 δολάρια το βαρέλι, αισθητά υψηλότερη από την τελευταία αναθεωρημένη εκτίμηση των 82 δολαρίων για το 2026. Η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη από την αρχική πρόβλεψη, βάσει της οποίας η μέση τιμή του brent θα διαμορφωνόταν φέτος στα 64 δολάρια το βαρέλι. Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει το μέγεθος της αβεβαιότητας και εξηγεί γιατί η θωράκιση της οικονομίας απέναντι σε ένα νέο ενεργειακό σοκ βρίσκεται ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα.
Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου έχει επίσης άμεσες δημοσιονομικές συνέπειες, καθώς αυξάνει το κόστος λειτουργίας του Δημοσίου και εντείνει την ανάγκη για επιδοτήσεις ή για άλλες στοχευμένες παρεμβάσεις. Παράλληλα, περιορίζει την αγοραστική δύναμη, επιβραδύνει την κατανάλωση και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. Για τον λόγο αυτόν, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, αποφεύγοντας οριζόντια μέτρα υψηλού κόστους και διάρκειας.
Τα βασικά μεγέθη
Στο μέτωπο του πληθωρισμού, το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε επί τα χείρω αναθεώρηση της φετινής πρόβλεψης, στο 3,6% από 3,2%. Για το 2027 αναμένεται αποκλιμάκωση στο 2,4%-2,5%, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει νέα μεγάλη άνοδος των τιμών της ενέργειας. Η ενεργειακή ακρίβεια δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς και στα καύσιμα, αλλά διαχέεται σε όλη την οικονομία, αυξάνοντας τις ανατιμήσεις και μειώνοντας την πραγματική αξία των εισοδηματικών ενισχύσεων.
Παρά τους κινδύνους, το βασικό σενάριο του Προϋπολογισμού προβλέπει επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 2,3% το 2027, από 2% φέτος. Κινητήριοι μοχλοί αναμένεται να είναι οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία, αν και θα επιβραδυνθεί οριακά, προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5%, έναντι 1,6% φέτος. Παράλληλα, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά 4,2%, ενώ υψηλούς ρυθμούς θα καταγράψουν και οι εισαγωγές.
Ουσιαστικό ρόλο στην επενδυτική δραστηριότητα θα αναλάβει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, που θα κληθεί να καλύψει σημαντικό μέρος του κενού που αφήνει σταδιακά το Ταμείο Ανάκαμψης. Για το 2027 προβλέπεται η διάθεση 11 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν από εθνικούς πόρους και 7 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Τα διαθέσιμα κονδύλια θα αυξηθούν σταδιακά σε 12,2 δισ. ευρώ το 2028, 13,2 δισ. ευρώ το 2029 και 14,2 δισ. ευρώ το 2030.
Θετική εικόνα προβλέπεται και στην αγορά εργασίας, με την ανεργία να υποχωρεί στο 7,9% το 2027, από 8,3% φέτος, και την απασχόληση να ενισχύεται περαιτέρω. Στο δημοσιονομικό πεδίο, ο πήχυς για το πρωτογενές πλεόνασμα τοποθετείται στο 2,4% του ΑΕΠ, αν και στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους εκτιμούν ότι μπορεί να κινηθεί αισθητά υψηλότερα, έως και το 3,7%, χάρη στην ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων και ιδιαίτερα του ΦΠΑ.
Υποχώρηση
Το δημόσιο χρέος αναμένεται να συνεχίσει την καθοδική του πορεία, υποχωρώντας στο 134,4% του ΑΕΠ από 136,8% το 2026. Στην αποκλιμάκωσή του συμβάλλουν οι πρόωρες αποπληρωμές συνολικού ύψους 12,84 δισ. ευρώ, οι οποίες εκτιμάται ότι θα μειώσουν τις δαπάνες εξυπηρέτησης κατά περίπου 370 εκατ. ευρώ ετησίως. Το συνολικό όφελος σε ορίζοντα επταετίας υπολογίζεται σε τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ, ενώ κυβερνητικός στόχος είναι το χρέος να υποχωρήσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2031.
Το προσχέδιο ενσωματώνει και το πακέτο φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων ύψους 2,2 δισ. ευρώ για περισσότερα από δύο εκατομμύρια νοικοκυριά που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ. Στους ωφελουμένους περιλαμβάνονται μισθωτοί του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, οικογένειες με παιδιά, ιδιοκτήτες ακινήτων και επιχειρήσεις.
Νέες παρεμβάσεις
Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων την άνοιξη, εφόσον τα οριστικά στοιχεία που θα επικυρώσει η Eurostat τον Απρίλιο δημιουργήσουν νέο δημοσιονομικό χώρο. Ωστόσο, οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του πετρελαίου και του πληθωρισμού, καθώς η ενεργειακή κρίση παραμένει η βασική απειλή για την εκτέλεση του νέου Προϋπολογισμού.
www.real.gr
